Een vijver is meestal het middelpunt van iedere tuin. De vijver hoeft echter niet centraal
gelegen te zijn. Hij kan zich even goed aan de zijkant van de tuin bevinden, zoals bijvoorbeeld
net naast een klein terras waar u volledig tot rust kan komen en kan genieten van het
klaterende water.
De eerste stap is beslissen wat voor soort vijver u graag zou hebben. Is het de bedoeling om
een vijver met vissen te hebben? Of voelt u meer voor een vijver met waterplanten? En moet
er een waterval zijn, of liever een kabbelend beekje? Al deze zaken moeten op voorhand vastgelegd
worden zodat u duidelijk weet hoe uw vijver er uit zal gaan zien en waar u moet op letten tijdens
de aanleg. Het allerbelangrijkste is om op voorhand te weten hoe groot uw vijver moet zijn.
Een kleine vijver kan maar een beperkt aantal vissen en planten bevatten terwijl een grote vijver
in een te kleine tuin voor veel ergenis zorgt.
Een koivijver is verschillend van een vijver met waterplanten of met goudvissen. Dit komt
omdat kois sommige planten opeten, hierdoor bent u beperkt in uw plantenkeuze. Ook moet de
vijver vrij groot zijn omdat sommige soorten kois groot kunnen worden, ongeacht de afmetingen
van de vijver, dus ook in een kleine vijver. Voor de grote vissoorten is een waterinhoud
van 5000 liter het absolute minimum. Meer is beter. Het diepste punt moet minimum 90 centimeter
zijn, hoe dieper hoe beter, vooral voor de grote soorten koi.
Een vijver met waterplanten kan tegelijkertijd ook goudvissen een onderkomen geven.
Goudvissen zullen, in tegenstelling tot kois, zelden de planten opeten. In een gematigd klimaat
moet de vijver minimum 60 centimeter diep zijn. In koudere streken moet het water dieper zijn
om een ijsvrije omgeving voor de vissen en de wortels van de planten te garanderen.
De tweede stap is om een geschikte plaats voor de vijver uit te zoeken. Men heeft meer plezier
van een vijver die kort bij de woning ligt. Kies een plaats uit vanwaar u de vijver gedurende
het hele jaar kan zien. Zorg er voor dat er geen overtollig regenwater in de vijver kan lopen.
Regenwater bevat meestal chemische stoffen die de vissen en waterplanten schade kunnen
toebrengen. Verhoog eventueel de rand rondom de vijver zodat regenwater afkomstig van de tuin
niet in de vijver loopt.
Vermijd ook om de vijver kort bij bomen en grote bladverliezende planten te plaatsen.
Afvallende bladeren kunnen het evenwicht in het water verstoren wanneer deze naar de bodem
zinken en beginnen te composteren. Bladeren moeten zoveel mogelijk uit de vijver gehaald worden.
Als u waterlelies in uw vijver wil laten groeien zal u er voor moeten zorgen dat de vijver
minimum 4 to 6 uur zonlicht krijgt.
Een circulatiepomp is geen vereiste voor een vijver, maar het gebruik er van zal er voor
zorgen dat uw planten beter groeien en gezonder zijn en dat u meer vissen kan houden.
De pomp zuivert het water, maar ze kan ook gebruikt worden om een waterval of fontein te
laten werken waardoor er meer zuurstof in het water komt. Het geluid van het klaterende
water wordt ook door de meeste mensen als rustgevend ervaren.
Als eerste stap moet u een lokatie kiezen voor uw vijver. Kies hiervoor een plaats kort
genoeg bij de woning zonder dat de vijver een obstakel vormt waar u steeds omheen moet
wandelen als u dieper de tuin in wil gaan. Als u een geschikte plaats gevonden heeft, legt u met
een lang touw de omtrek van de vijver uit. Zo kan u al een goed idee krijgen van hoe groot uw
vijver zal worden. Hou er echter rekening mee dat een volledig afgewerkte vijver er ongeveer
20 tot 30% kleiner uitziet dan wat u eerst had gedacht.
Een grote vijver is eenvoudiger te onderhouden omdat de kwaliteit van het water langer
hetzelfde blijft. Kleine vijvers zijn zeer gevoelig aan overmatige regenval of vervuiling
door bladeren omdat de hoeveelheid water niet genoeg is om een eigen mini eco-systeem in
stand te houden.
Voordat u de vijver begint uit te graven kan u best eerst nakijken of de grond niet teveel
afloopt naar 1 kant. Hierdoor kan men problemen krijgen tijdens het vullen van de vijver waarbij
het water aan de ene kant bijna overloopt terwijl aan de andere kant het water nog een heel stuk
onder de rand van de vijver staat. U kan dit probleem verhelpen door de rand van de vijver
rondom op te hogen zodat deze mooi waterpas komt. Let echter op dat de druk van het water er
voor kan zorgen dat deze rand die u zelf hebt gemaakt kan weggeduwd worden. De rand moet dus
breed en stevig genoeg zijn.
Zorg tijdens het uitgraven voor zowel een diep gedeelte in de vijver als een ondiep
gedeelte. Graaf de vijver uit in treden. Dit wil zeggen dat u naarmate u dieper graaft u
ook meer naar het midden gaat. Hierdoor gaat u ervoor zorgen dat zich aan de rand van de
vijver een strook ondiep water is waar het gemakkelijk is om planten te zetten.
Vooraleer men de vijverfolie legt kan men eerst nog een onderlaag leggen. Dit is niet echt
vereist, maar het zorgt er voor dat er minder risico is op beschadiging van de vijverfolie.
Probeer om de vijverfolie zo vlak mogelijk te leggen met zo weinig mogelijk plooien. Nadien
kan men beginnen met het plaatsen van stenen op de bodem van de vijver. Ook het maken van een
waterval kan nu van start gaan.
De folie blijft op zijn plaats liggen door stenen rondom de rand van de vijver te leggen
bovenop de folie. Als de stenen zwaar genoeg zijn zal de folie mooi blijven liggen. U kan
de vijver nu vol laten lopen met water. Probeer om tijdens het vullen de vijverfolie zoveel
mogelijk glad te strijken.
Als u de vijver vult met leidingwater, laat deze dan gedurende een paar weken rusten.
Ondertussen kan u al beginnen met stilaan waterplanten toe te voegen. Men kan best nog even
wachten met vissen in de vijver te zetten tot wanneer het water van zichzelf een eco-systeem
heeft ontwikkeld waar vissen zich goed in voelen.
De belangrijkste plant is Anacharis. Deze plant leeft van dezelfde voedingsstoffen als
deze waar algen zich mee voeden. Alleen kan deze plant grote hoeveelheden van de voedingsstoffen
tot zich nemen waardoor algen minder kans krijgen om zich te ontwikkelen. Na een paar maanden
zal uw vijver mooi samensmelten met de rest van de tuin en met een beetje onderhoud hebt
u hier nog jaren plezier van.
Elke tuin moet onderhouden worden. Zo ook uw vijver. Een slecht onderhouden vijver begint er
al snel uit te zien als een groene poel die een onaangename geur verspreid. Door de vijver
echter op regelmatige tijdstippen te onderhouden kan u dit vermijden.
Het probleem dat het meeste voorkomt in elke vijver is een overmatige aangroei van
zweefalgen of draadalgen. Algen kan men vergelijken met onkruid tussen uw planten, ze
zijn ongewenst en u wil ze zo snel mogelijk verwijderen. Algen hebben licht en voedingsstoffen
nodig om te kunnen groeien. Een vijver waar gedurende de hele dag de zon op schijnt zal dan
ook zeer snel overgroeid geraken met algen.
Ook een overvloed aan voedingsstoffen in het water, en niet genoeg waterplanten die deze
voedingsstoffen opnemen, zal er voor zorgen dat algen vrij spel hebben in uw vijver.
Hier kan men uiteraard iets aan doen.
Het is uitermate belangrijk dat uw vijver zijn eigen biologisch evenwicht kan vinden
en dit ook kan behouden. Alle problemen zijn te wijten aan een verstoring van dit evenwicht.
De meeste problemen komen voor in vijvers zonder filterinstallatie. Stilstaand water
gecombineerd met te weinig vijverplanten heeft tot gevolg dat er niet voldoende
organismen in het water kunnen overleven. Deze organismen zijn onmisbaar om tot een
biologisch evenwicht te komen.
Bedenk even het volgende. Neem een emmer met water en plaats deze gedurende 6 maanden in
uw tuin. Als u deze emmer ongemoeid laat dan zal u merken dat het water binnen de kortste keren
een groene kleur krijgt en een onaangename geur zal verspreiden. Uw emmer is het perfecte
voorbeeld van stilstaand water zonder plantengroei, en hetzelfde doet zich voor in uw vijver.
Met een goed onderhoud kan uw vijver binnen enkele maanden zijn eigen biologisch evenwicht
vinden. Hierna is het relatief eenvoudig om dit evenwicht te behouden.
Draadalgen zijn veel sterker dan zweefalgen en ook veel moeilijker te verwijderen. Ze
komen vooral veel voor in vijvers die veel stenen bevatten, of vijvers die gemaakt zijn
in beton. Draadalgen houden van een hoge PH waarde, en beton en stenen zorgen er voor dat
deze waarde vrij hoog is. Men moet proberen om de PH waarde van het water tussen 6,5 en 7,5
te houden. Er bestaan verschillende producten in de handel waarmee u deze waarde kan
regelen. Er bestaan ook producten die draadalgen vernietigen, maar dit zal slechts op korte termijn
een oplossing zijn aangezien er niets veranderd aan de PH waarde van het water. Van zodra
het algen dodend middel uitgewerkt is komen ze terug.
Een goede oplossing is om het water in de vijver regelmatig te verversen. U kan gedurende het
hele jaar door water uit de vijver gebruiken om de planten in de tuin mee te besproeien.
Daarna kan men terug vers water toevoegen aan de vijver. Op deze manier zorgt men er voor dat
er een continu toevoer is van vers water. Men moet wel opletten dat men niet teveel water
in 1 keer ververst aangezien dit het evenwicht in de vijver kan verstoren.
Bij een ernstige groei van draadalgen kan men het grootste deel er best eerst uitscheppen.
Probeer ook tijdens deze werkzaamheden om zoveel mogelijk dode plantmaterie die op de bodem
van de vijver ligt te verwijderen. Voor het verwijderen van draadalgen kan men best geen
chemische producten gebruiken. Er bestaan genoeg natuurlijke (biologische) middelen op
de markt om deze algen doeltreffend te bestrijden. U kan steeds bij een speciaalzaak voor
vijvers deze producten aankopen.
De eenvoudigste oplossing tegen teveel zweefalgen is om er voor te zorgen dat er minder
direct zonlicht op het wateroppervlak van de vijver schijnt. Drijvende planten en waterlelies
zijn uitermate geschikt om het zonlicht tegen te houden. Probeer om 50% van het wateroppervlak
af te schermen van de zon.
Bij een grote vijver is het niet echt mogelijk om deze voor de helft vol te planten met
waterlelies. Een grote vijver ligt meestal ook op een open plek in de tuin waardoor deze veel
direct zonlicht krijgt. In dit geval kan men best een ruime hoeveelheid zuurstofplanten in de
vijver plaatsen. Deze planten hebben zachte wortels en bladeren die zeer snel de voedingsstoffen
die in het water aanwezig zijn opnemen en zuurstof afgeven. De zweefalgen sterven vervolgens
af door een gebrek aan voedsel en een teveel aan zuurstof in het water.
Probeer om chemische middelen te vermijden. Ze werken meestal wel goed maar indien uw vijver
vissen bevat moet men wel opletten. Een te grote dosis van deze producten kan er voor zorgen
dat uw vissen het niet overleven. Ook voor het milieu zijn deze producten niet zo goed.
Chemische middelen om zweefalgen te bestrijden werken zeer snel en binnen de week is uw vijver
vrij van zweefalgen.
Men heeft ook biologische producten om zweefalgen te bestrijden. Deze zijn onschadelijk voor
vissen. Meestal moet men om de 2 weken een nieuwe dosis in het water doen. Deze middelen
werken ook veel langzamer dan de chemische producten. Men moet 6 tot 8 weken wachten vooraleer
uw vijver helemaal vrij is van zweefalgen.
Men kan ook gebruik maken van een UV lamp. Er bestaan verschillende toestellen op de markt
en ze zijn meestal redelijk duur. Het water wordt door deze toestellen gepompt waardoor
de zweefalgen afsterven dankzij de UV straling. Deze methode is onschadelijk voor alle andere
levende planten en dieren in de vijver en geeft goede resultaten. Als laatste kan men ook
bepaalde vissoorten gebruiken zoals de zilverkarper. Deze eet uitsluitend zweefalgen en is
onschadelijk voor de andere planten in de vijver. Hoe groter uw vijver hoe meer zilverkarpers
u uiteraard nodig hebt.